 |
|
Menu
| |
Uwaga techniczna,
ale bardzo ważna:
Poniższe opracowanie stanowi ZARYS materiału, który powinien
znać "przyszły" Taternik Jaskiniowy.
Pytania te, opracowałam korzystając z własnej wiedzy i notatek (robionych
podczas wykładów instruktorów SDG na moim kursie), mogą
więc być niepełne. Niektóre rozdziały pomogli mi opracować
koledzy i koleżanki z klubu (i jest to zaznaczone) ,korzystałam
też z literatury i stron internetowych (opisane).Niektore z odpowiedzi
opatrzyłam (niebieskim) komentarzem.
Składam specjalne podziękowania dla Rowera (Włodka
Matejuk) i Jacoosia (Włodka Porębskiego) za korektę
i wsparcie moralne
Zdając sobie z sprawę z tego, że materiał ten daleki jest
od ideału, chętnie przyjmę wszelkie uzupełnienia, poprawki,
uwagi itp. oraz strony internetowe z ciekawymi opracowaniami
"na temat" - proszę o przesyłanie ich na mój adres internetowy.
Dziękuję
Agnieszka Matejuk
"TATERNICTWO JASKINIOWE"
W PYTANIACH I ODPOWIEDZIACH
I. Technika i sprzęt stosowane w taternictwie
jaskiniowym: [pomoc: strona WWW STj K-ów]
1. Podział sprzętu używanego w taternictwie jaskiniowym. [to
jedna z propozycji podziału]
Sprzęt generalnie możemy sobie podzielić na: osobisty, zespołowy
i "specjalistyczny".
Do sprzętu osobistego zaliczymy:
- ubiór :
* zewnętrzny (kombinezon PCV, Cordura, i in.)
* wewnętrzny (tzw. "wnętrze" z polaru) bielizna, skarpety,
* kask + "światło" (elektryczne i karbidowe) ->
SDG wymaga 2 źródeł światła
* rękawice gumowe
* obuwie (najlepiej kaloszki!) - folia NRC - zapasowy karbid (szczelnie
zamknięty!!! ) , zapasowe baterie .
* - "szturm żarcie" ["Szturm-żarcie - wysokoenergetyczne jedzenie,
zabierane przez wspinaczy na łojenie lub przez grotołazów na akcję.
Składa się głównie z czekolady, batoników, liofilizatów itp. W mrocznej
przeszłości stosowano u nas dietę z makaronu, dżemu itp.
Niektórzy woleli otręby i marchewkę"
[WWW.
bg.univ.gda.pl/~dbart/szkol/slgyfr_p.html]
- przyrządy osobiste:
* uprząż biodrowa
* longe (lonż, lonża - jak kto woli)
* przyrząd do zjazdu (rolka simple, rolka stop, drabinka, fortepian,
racks) .
* shunt
* uprząż piersiowa + croll .
* poignee (lub T-block) + stopka preferowana w
postaci linki
* przyrząd na nogę- pantine, dresler, gips
* 4-5 karabinków + delta * repsznurek .
* woreczek sprzętowy czyli "szpejarka"
* "linewki" czyli z 1-2m. cienkiego sznurka np. do prusików
* bloczek lub bloczek z blokerem(minitraxion),
Do sprzętu zespołowego :
- liny
- wory jaskiniowe
- karabinki (zakręcane, nie zakręcane, owalne)
- kuchnia + żarełko
- plakietki + klucz 13-stka (jeśli wynika ze szkicu technicznego)
- apteczka
Sprzęt specjalistyczny w zależności od potrzeb, celów
akcji czyli:
- sprzęt biwakowy (karimaty, śpiwory, "gotowanie", worki na
śmieci inne)
- wspinaczkowy (lina dynamiczna, ekspresy, taśmy, buty wspinaczkowe)
- ratunkowy (patrz niżej)
- mierniczy (patrz niżej)
- do spitowania (spitownica, spity, wiertarka udarowa)
- inny sprzęt , np. do pokonywania przeszkód wodnych
2. Z czego wykonany jest lonż (longe)?
Longe zrobiona jest z liny dynamicznej pojedynczej, o oznaczeniu "1",
długości dobranej indywidualnie, lub może być zszyta z taśmy
rurowej.
3. Wymień rodzaje oświetlenia.
1) światło podstawowe : elektryczne (na baterie) i karbidowe
2) światło awaryjne => najlepiej diodowe
3) światło dodatkowe (np. świeczka, lub do "sesji fotograficznej")
nazwy poszczególnych typów oświetlenia zależą
od firmy i szybko wprowadza się nowe modele, dlatego odsyłam do
stron firm np.Petzla
4. Czym różni się technika DED od CW (CV)?
Obie techniki dotyczą wchodzenia po linie za pomocą przyrządów
zaciskowych, z tą różnicą, że: DED to 2 przyrządy:
piersiowy i nożny na pętli, np. croll i poignee CW(CV) to 3
przyrządy np. croll + poignee + gips/dressler/pantine istnieje jeszcze
metoda PD tj. 2 przyrządy + bloczek
5. Liny stosowane do poręczowania.
Do poręczowania jaskiń używamy lin zwanych "statycznymi"
( określane też - speleo)
6. Węzły stosowane przy poręczowaniu w V (Y) i trawersów.
Przy poręczowaniu w "V" stosuje się: - Ósemkę Rzymską
+ Ósemkę - Motylka + Ósemkę - Uszy Zająca i podwójną
ósemkę Na trawersach stosujemy na początku i końcu jak na
stanowisku, na przepinkach Motylka, wyblinkę, ósemkę.
7. Co to jest ratunkowy koc termoizolacyjny (folia NRC)?
NRC - metalizowana aluminium płachta z tworzywa sztucznego, lekka jak
piórko, dająca się złożyć w kostkę wielkości
płaskiej baterii. Kiedy się nią owinąć szczelnie zatrzymuje
ponad 90% ciepła wydzielanego przez organizm, chroni przed wychłodzeniem.
Przydatna szczególnie w jaskiniach by przetrwać nieplanowany kibel.
Bywa jednorazowa (cienka) lub wielorazowa (dodatkowo laminowana). [WWW.
bg.univ.gda.pl/~dbart/szkol/slgyfr_p.html]
8. Co to jest punkt zabezpieczający a co punkt główny?
Są to dwa pewne punkty które tworzą stanowisko. Punkt główny-
punkt, który przejmuje całość, lub część obciążenia
liny. Punkt zabezpieczający- zabezpiecza punkt główny, a w przypadku
jego "awarii" przejmuje jego obciążenie. W przypadku poręczowania
w "V" punkt główny i punkt zabezpieczający przejmują podobne
obciążenie.
9. Gdzie montujemy 2 punkty asekuracyjne?
Dwa punkty asekuracyjne stosujemy w miejscach, w których zerwanie punktu
stwarza zagrożenie dla życia np.: na stanowiskach zjazdowych
- początkach trawersów ( patrz pkt.8), przepinki odciągające
od wody, gdy zerwanie grozi utonięciem, itp.
10. Zalety techniki odcinkowej, a także jej wady.
[pomoc: materiały szkoleniowe W.Muchy]
Zalety stosowania tzw. przepinek:
- "podzielenie liny na krótsze kawałki" umożliwia sprawniejsze przemieszczanie
się grupy (więcej ludzi może naraz pokonywać daną
studnie, trawers itd.)
- ułatwia poruszanie, gdy zmiana kata nachylenia ściany
- może kierować liną (żeby nigdzie nie tarła i tam gdzie
bezpieczniej)
- kontakt głosowy (a nawet wzrokowy) miedzy grotołazami
Wady:
- to metoda czasochłonna (dla pierwszego poręczającego, musi
osadzić "kotwy - spity" lub odnaleźć już osadzone)
- skraca linę (2-4 m. na każdej przepince) co wymaga uwzględnienia
przy przygotowywaniu lin, - wymaga większej ilości sprzętu
typu : spity, plakietki, karabinki,
- może być męczące i stwarzać niebezpieczeństwo
pomyłki przy przepinaniu się("a, tu stoje se na półeczce, to co
się będę wpinać lążem"
-zachwieje się i siup poleci w dół. Albo też w ramach oszczędności
czasu nie wepnie shunta…)
- wymaga lepszego wyszkolenia
11. Ile i jakich karabinków powinien mieć grotołaz w sprzęcie
osobistym?
1 deltę, 2 przy lonżu, 1 ciężki zakręcany (+ 1 owalny)
do rolki, 1 zwykły do szpejarki. Zalecane jest zabieranie dodatkowych
karabinków (na "w-razie-czego..").
12. Sposoby pokonywania przeszkód wodnych (od deszczu do syfonu).
Deszcz- parasol :), okrycie przeciwdeszczowe, kalosze, zewnętrzny
kombinezon jaskiniowy. Cieki wodne- staramy się tak poprowadzić
linę aby ominąć cieki wodne(przepinki, odciągi) Wodę
stojącą możemy w zależności od sytuacji pokonać:
po prostu brodząc w wodzie, techniką zapieraczki, poręczując
trawersy lub tyrolki nad wodą, przepłynąć wpław, lub na
pontonie, zlewarować za pomocą rurki, albo wybrać (naczyniem,
worem jaskiniowym, menażką, kaskiem, czymkolwiek).
Syfony - na głuszca, lub z akwalungiem lub zlewarować za pomocą
rurki, albo wybrać (naczyniem, worem jaskiniowym, menażką,
kaskiem, czymkolwiek). W w/w sytuacjach wskazane mieć wdzianko piankowe
lub pontonierke.
II. Niebezpieczeństwa gór i jaskiń:
[wykorzystano także notatki W.Muchy]
1. Wymień niebezpieczeństwa związane z klimatem górskim
Nagłe zmiany pogody w górach (nagłe ochłodzenie, ulewa, mgła itp.) czego
skutkiem mogą być:
- trudności z orientacją w terenie, co grozi zabłądzeniem
- odmrożenia, wychłodzenie(hipotermia), zalodzenie - ślisko!
- udar słoneczny i cieplny - burza i wyładowania elektryczne, porywisty
wiatr,
2. Wymień niebezpieczeństwa związane z terenem górskim.
* zw. z ukształtowaniem terenu:
- góry, jaskinie, teren skalny - grożą urazami mechanicznymi:
urazy skóry (obtarcia,draśnięcia itp.) zwichnięcia, skręcenia,
złamania -komplikacje orientacyjne
-ekspozycja i trudności techniczne terenu
-kruchość skały
-śnieg, lód.
* zw. z florą i fauną
- zatrucia (uwaga co się jedzie i pije)
- ugryzienia owadów
- spotkanie z niedźwiedziem lub filancem :)
3. Jakie niebezpieczeństwa górskie są związane z
człowiekiem (tzw. subiektywne)?
- błędy techniczne i taktyczne - nieznajomość topografii,
zasad poruszania się i przebywania w terenie górskim(grozi zgubieniem
się, wypadkiem, wpadnięciem pod koła rozpędzonej bryczki
itp.)
- niedostateczne wyekwipowanie w sprzęt i odzież - nieznajomość
podstaw turystyki (nieodpowiedni strój, nie przygotowanie na zmiany
pogody, brak prowiantu i napojów itp
.- granice psychicznej i fizycznej wytrzymałości, braki kondycyjne
- uwarunkowania psychiczne (bo nie wolno chyba napisać: "GŁUPOTA"
a chodzi oczywiście o "przerost formy nad treścią")itd.
itp…
4. Wymień niebezpieczeństwa związane z klimatem
jaskini.
- wilgoć
- stała ale niewysoka (szczególnie w Polsce) temperatura
- mały przepływ powietrza (w wąskich partiach może utrudniać
oddychanie),
- silny może wychłodzić
- brak słońca ("ciemność widzę, widzę ciemność..")
- nagły przybór wody i woda - ogólnie ("bul bul tonę")
- śnieg i lód (w partiach przyotworowych)
5. Wymień niebezpieczeństwa związane z formacjami
jaskiniowymi.
- można się stracić (możliwość pobłądzenia
w powikłanych korytarzach)
- nierówność, ciasnoty (można utknąć)
- pionowe przepaści(można spaść i zrobić sobie krzywdę
lub uniemożliwić powrót)
- szczeliny (przy nieuwadze mogą powodować rozmaite urazy mechaniczne)
(urazy skóry: obtarcia, draśnięcia itp.; zwichnięcia, skręcenia,
złamania)
- woda (wychłodzenie lub utopienie)
- błoto
- utrata ekwipunku.
- stalaktyty, stalagmity, wanty (można się nadziać, mogą
"spaść")
- kruchość skały, luźny rumosz,
- zawaliska
6. Jakie niebezpieczeństwa w jaskini są związane
z człowiekiem?
- braki wiedzy wynikające z nie wyszkolenia (mogą powodować
błędy techniczne, lub taktyczne) - nieznajomość planu jaskini
(można się łatwo zgubić, spaść itp.)
- błędy taktyczne (złe zaporęczowanie, brak zapasu światła,
prowiantu, wody, niewystarczająca ilość sprzętu, lub
czasu)
- braki kondycyjne (zmęczenie powoduje błędy techniczne, opóźnia
akcje, może doprowadzić do zasłabnięć!
- braki sprzętowe
- choroba (klaustrofobia, lęk przestrzeni- wykluczają uprawianie
tego sportu; przejściowe choroby-osłabiają organizm)
- błędy psychologiczne (niedokładne stosowanie technik (np. nie
wpinanie się lonżem, shuntem itp.)
- odprężenie po przejściu trudnego odcinka, nieuwaga)
- wady sprzętu (zw. z producentem, niekoniecznie użytkownikiem),
zgubienie sprzętu
- zatrucie toksycznymi gazami (przy przyśpieszaniu procesów krasowych,
pożar Zuzanny)
- zatrucia pokarmowe związane z spożyciem niepewnych pokarmów
lub spożyciem szczególnie "domineralizowanej" wody jaskiniowej (z
dodatkiem karbidu etc.)
- poparzenie i utrata światła w wyniku wybuchu acetylenu, poparzenie
i zniszczenie kuchni w wyniku wybuchu kartusza z gazem
- niebezpieczeństwo przepalenia liny!, lub innych uszkodzeń
przez płomień karbidówki
7. Opisz zasady postępowanie w "kruszyźnie"
[Rower]
Miejsca grożące obsypaniem się drobnych skał, piargu itd.
Pokonujemy pojedynczo, starając się iść jak najbliżej
brzegu stoku, lub w grupie, ale bardzo ciasno.(żeby strącony
kamień nie zdążył nabrać impetu) Dobrze mieć kask!
W jaskini uważnie patrzmy po czym stąpamy i czego się chwytamy,
wór obowiązkowo na plecy !
8. Opisz zasady postępowania przy zagrożeniu lawinowym.
Należy dokładnie przyjrzeć się konfiguracji terenu i wytyczyć
drogę bez zagrożenia lawinowego, jeżeli to niemożliwe
to miejsca, w których grozi zejście lawiny pokonujemy pojedynczo,
w odstępach, w jak najkrótszym czasie. Można zaporęczować.
Nie wolno krzyczeć. Oczywiście po ogłoszeniu stopni zagrożenia
lawinowego postępujemy zgodnie z zarządzeniami np. przy 3o nie
wolno wychodzić powyżej górnego regla, przy 4O nawet do niektórych
dolin jest zakaz wchodzenia.
9. Opisz zasady postępowania w czasie burzy ( w terenie
górskim z uwzględnieniem zakończenia akcji jaskiniowej i wyjścia
z jaskini).
Odpowiedź taka trochę "na chłopski rozum", ale dobra. W czasie
burzy generalnie, to trzeba się schować(w otwory jaskiń
lubią uderzać pioruny!). Jak się na burzę zanosi, to
lepiej z jaskini nie wychodzić i zostać jak najdalej od otworu.
Jeśli jednak jesteśmy już na powierzchni, to należy
się schować i odizolować od skał tzn. usiąść
na czymś, co nie jest dobrym przewodnikiem prądu np. plecak,
karimata i in., bo woda przenosi ładunki elektryczne więc może
przenieść piorun.
10. Wymień niebezpieczeństwa związane z działalnością
eksploracyjną.
- zabłądzenie (i wszystkie tego konsekwencje typu: wychłodzenie,
odwodnienie, wycieńczenie, spadnięcie w studnie, szczelinę
itd.)
- przy nieznanym terenie można się zaklinować, spaść
z wysokości, mogą spadać kamienie itd.
- można natrafić na zwierzęta (dzik jest dziki)
- ponieważ nie wiemy gdzie idziemy nie wiadomo gdzie nas szukać!
Przy eksploracji powierzchniowej: niebezpieczeństwa związane
z klimatem, ukształtowaniem terenu, florą, fauna i osobnikami zamieszkującymi
te tereny
11. Wymień zagrożenia związane z wodą w jaskini
i zabezpieczenia przeciwko nim.
1) Woda w jaskini może okazać się nie zdatna do picia i
powodować zatrucia ? zabezpieczenie: zabranie wody pitnej ze sobą
2) Lejąca się woda lub nagły przypływ może być dużym
utrudnieniem, a nawet może odciąć drogę ? w zależności
od przeszkody: można próbować ją ominąć,(odpow.
zaporeczować), zlewarować, zmienić kierunek cieku, zatamować
itd.
3) Jeziora, ponory, zalane części sal, czy korytarzy są
przeszkodą, którą pokonać trzeba specjalnymi metodami (?
lewarowanie, wybieranie wody i in.) lub środkami (? ponton, sprzęt
do nurkowania)
4) Woda, która zaleje zapasowy karbid stanowi zagrożenie (może
wybuchnąć) ? należy nosić zapas w szczelnym opakowaniu
(puszka, plastykowy pojemnik, kawałek opony)
5) Woda i wilgoć szybciej odbierają energię naszych ciał
=> ubieramy specjalną odzież
6) Brak wody, coś takiego trudno sobie wyobrazić ale gdy wystąpi
niespodziewanie pozbawi nas oświetlenia karbidowego i picia => zabrać
wodę ze sobą
III. Wspinaczka skalna:
1. Wymień przyrządy asekuracyjne i do zjazdu
uwaga:dochodzą też nowe przyrządy
i każdy może mieć co innego jako "moje ulubione do.."
Przyrządy asekuracyjne i zjazdowe:
- ósemka - lekko skręca linę, ma najmniejszą siłę hamowania,
dobra do zjazdu aktualnie nie zalecana przy wspinaczce klasycznej
- pirana- zmodyfikowana ósemka
- płytka Sztichta - do asekuracji, lekko skręca linę
- kubek - modyfikacja płytki, nie skręca liny, można zjeżdżać
wolno lub szybko
- reverso - doskonały do asekuracji i zjazdu, ma możliwość
blokady
- grigri -do asekuracji na wędkę lub z góry, do zjazdu, samoblokujący,
- fortepian (u Petzla- Rack) - przyrząd do długich zjazdów
- rolka(zw. też - Petzl) - przyrząd zjazdowy, może być
w wersji rolka-Stop tj. samoblokująca się
- shunt - przyrząd autoasekuracyjny do zjazdu i do wychodzenia
Inne sposoby asekuracji i zjazdu
- półwyblinka na HMSie - bardzo skręca linę ale nadaje się
do zjazdu i do asekuracji
- Klucz Zjazdowy Dulfera - sposób okręcenia się liną aby
zjechać (już nie praktykowany)
- Klucz Francuski - także sposób okręcenia się liną,
do zjazdu na pochyłych terenach
- węzły zaciskowe np. prusik
2. Blokowanie przyrządów asekuracyjnych
Zablokować można poprzez zawiązanie np. węzła flagowego.
3. Współczynnik odpadnięcia - co to jest?
Współczynnik odpadnięcia jest to stosunek długości lotu, do
długości liny (czynnej)
4. Obliczyć współczynnik odpadnięcia w sytuacji, gdy:
a) prowadzący odpada z wysokości 2 m nad stanowiskiem, jest
bez "przelotu"
Odpadając 2 metry powyżej stanowiska i nie założywszy przelotu,
spada 2 metry poniżej stanowiska, czyli spada 4 metry. Obliczmy
współczynnik odpadnięcia:4 /2 = 2 czyli najgorszy !!! (choć
możliwe są odpadnięcia z współczynnikiem większym niż
2)
b)prowadzący odpada 2 m nad ostatnim przelotem, długość
liny wydanej przez asekurującego - 20 m.
Odpada 2 metry powyżej przelotu, czyli spada 4 metry z 20m liny
czynnej Współczynnik odpadnięcia wynosi 4 / 20 = 0.2 . Czyli bezpieczny
Jaki wniosek z powyższych przykładów?
Pierwszy przelot robimy jak najbliżej stanowiska, żeby nie dopuścić
do współczynnika odpadnięcia 2, a im wyżej, tym możemy rzadziej
robić przeloty.
5. Po jakiej komendzie asekurujący przestaje asekurować a po
jakiej może likwidować stanowisko?
Przestaje asekurować po komendzie: "Mam auto (autoasekurację)!"
Likwidować może po komendzie: " Mam stanowisko!" "wybieram luz"
6. Wymień czynności przy zakładaniu zjazdu (w czasie
"wycofu" lub powrotu po skończonej drodze).
Wpinamy się w któryś z punktów stanowiska, Jeden odwiązuje
się i przeciąga koniec liny przez punkt zjazdowy i trzyma koniec!
Drugi odwiązuje się i związuje końce liny. Przeciągają
linę związaniem w dół. Kolejno: zakładają na podwójnej linie
przyrząd do zjazdu i autoasekurację i zjeżdżają
na podwójnej żyle asekurując się! Pierwszy po zjechaniu
do kolejnego stanowiska zjazdowego wpina się doń i przywiązuje
koniec liny.
7. Czym różni się lina połówkowa od bliźniaczej?
Obie są linami podwójnymi, z tym, że linę połówkową
można w czasie wspinaczki prowadzić rozdzielnie lub naprzemiennie,
natomiast linę bliźniaczą należy obie żyły prowadzić
równolegle - razem
8. Na jakiej wysokości od stanowiska zakładamy pierwszy
przelot?
Jak najbliżej, a jak to nie możliwe, to jeden(najwyższy)
z punktów stanowiska
9. Oznaczenia lin dynamicznych: połówkowej, bliźniaczej,
pojedynczej. Wady i zalety w/w lin, oraz ich zastosowanie.
Lina bliźniacza oo lina podwójna, Wada: obie żyły muszą
być prowadzone równolegle - razem. Zaleta: łatwiejsza do transportowania
(można ją rozdzielić do 2 plecaków) i przy zjeździe.
Lina połówkowa 1/2 - lina podwójna, Zalety: obie żyły mogą być
prowadzone rozdzielnie, lub naprzemiennie. Łatwiejsza do transportowania
(można ja rozdzielić do 2 plecaków), a przy zjeździe stosować
jak dwie oddzielne liny. W obu przypadkach zjazd jest dwa razy dłuższy
niż przy linie pojedynczej.
Lina pojedyncza 1 - lina . Zaleta: wszechstronne zastosowanie Wada:
ciężka, zajmująca dużo miejsca w plecaku. Liny pojedynczej
nie można stosować do asekuracji klasycznej podwójnie(!)
10. Węzły stosowane w autoratownictwie, w zespole wspinaczkowym,
tzn. przy uwalnianiu się od partnera, przy opuszczaniu i przy wyciągarce.
W autoratownictwie: bloker, węzeł Prusika, Bachmana, Penberthye’ego,
Kreuzklem, warkocz, flagowy, węzeł napinający (do naciągania
lin)
W zespole wspinaczkowym: ósemka (do przywiązywania się do liny
i na stanowiskach), półwyblinka (do zjazdu), wyblinka (do np. autoasekuracji),
taśmowy (do łączenia taśm), zderzakowy podwójny i pojedynczy
(do łączenia lin)
11. Wymień sprzęt niezbędny do wspinaczki w zespole
(wspinaczka klasyczna) uwzględniając sprzęt osobisty i zespołu.
Sprzęt zespołu:
- lina (dynamiczna pojedyncza lub podwójna,)
- taśmy (odciągi)
- karabinki zwykłe i zakręcane (na stanowisko, osobiste HMSy)
- kości, heksy, stopery, rocki, trikamy, kamloki, friendy + "jebadełko"
haki, śruby lodowe itp
- plakietki, klucz 13-stka
- ew. spitownica i spity
- zimą: haki, śruby lodowe
Sprzęt osobisty:
- ubiór i obuwie wspinaczkowe
- uprząż wspinaczkowa dolna i górna(piersiowa)
- kask - woreczek na magnezje
- młotek, czekan, czekanomłotek
- przyrządy do asekuracji
- czołówka
- raki
- na dłuższe akcje: ubiór dodatkowy (+ przeciwdeszczowy), prowiant,
napoje, sprzęt do biwakowania w skale
Czytaj
dalej
|
|
|
|
